*** Bu yazıyı sayfa sonundaki "İndir" butonundan indirebilirsiniz.
YILLARA YAYGIN İNŞAAT VE ONARMA İŞLERİNDE İŞİN BAŞLAMA TARİHİ
İşin başlama tarihi hakkında herhangi bir düzenleme yapılmış değildir. Maliye Bakanlığı İşe başlamanın sözleşme hükümlerine göre belirlenmesi yönünde bir görüş verilmektedir.
Yüklenme Sözleşmesinde Başlama Tarihinin, Tarih olarak Belirlenmiş Olması
Bazı durumlarda yüklenme sözleşmesinde işin başlama tarihi tarih olarak açık bir şekilde belirtilmemektedir. Bu gibi durumlarda işin başlama tarihi olarak sözleşmede belirlenen tarih esas alınası gerekli ve yerindedir. Bu tarihte işe başlanmaması durumunda bu değişikliğin sözleşmede değişiklik yapılması suretiyle belirlenmesi gerekmektedir. Bununla beraber yüklenici işveren tarafından işe başlama yer tesliminin yapılamamasından kaynaklanırsa bu durumda yer tesliminin yaptığı günün başlama tarihi olarak alınması gerekir.
Yüklenme Sözleşmesinde Başlanma tarihine ilişkin hüküm Bulunmaması
Yüklenme Sözleşmesinde işin başlama tarihinden hiç söz edilmemiş yalnız bitiş tarihi belirlenmişse bu durumda işin başlama tarihi olarak sözleşme tarihi alınır.
Yüklenme Sözleşmesinde Yer tesliminin İşe başlama tarihi Olarak kabul edilmesi
Sözleşmede yer teslimi ile işe başlanacağının kabul edilmiş olması durumunda işveren yükleniciye inşaat yerinin teslim etmesi ile işe başlamış sayılır. Yer teslimi için bir tarih verilmiş olması, ancak işveren tarafından bu tarihte yerin teslim edilmemiş olması durumda işe belirlenen tarih değil, yer teslimin fiilen yapıldığı tarih işe başlama tarihi olarak kabul edilir.
Yüklenme Sözleşmesinde Belli bir Koşul Öngörmesi
Belli bir koşulun Öngörülmesi durumda işe başlamada önkoşulun gerçeklemesi ile başlar.
İŞİN BİTİM TARİHİ
İşin geçici ve kesin kabul usulüne tabi olması durumda işin bitim tarihi “Geçici kabulün yapıldığını gösteren tutanağın idarece onaylandığı tarihtir”.
İş geçici ve kesin kabul usulüne tabi değilse işin fiilen tamamlandığı veya fiilen bırakıldığı tarih bitim tarihidir.
Tek sözleşmeyle taahhüt edilen işin kısım kısım Geçici kabulünün yapılması
İşin bitmesi geçici kabule bağlı olmakla birlikte bazı işlerde inşa edilen şeyin özelliğine gereği kısım kısım teslim yapılabilmektedir. Bunun gibi durumlarda her geçici kabulün bir iş bitimi olduğu düşünülebilir. Ancak Tek sözleşmeye dayanan işlerde iş bir bütünüdür ve bütün olarak değerlendirmeyi gerekli kılar.
Taahhüt edilen işe ek protokollerle yeni işin eklenmesi
Ek protokol yapmak suretiyle aynı işin devamı ve tamamlayıcısı işler eklenmesi durumda ana işin kapsamında değişiklik olarak kabul edilir ve işin bitimi işin de işin tamamı için yapılan geçici kabul tutanağının düzenlendiği tarih olarak alınır.
Geçici kabulün yapılmaması durumda işin bitim tarihi
İşin fiilen tamamlandığı ve müteahhit tarafından idareden geçici kabul yapılmasını talep ettiği tarihten sonra, idarenin geçici kabul yapmamakla birlikte fiilen kullanılmaya başlaması aynı zamanda işin belli eksikleri olsa dahi zımnen kabul ettiğini gösterdiğinden fiilen kullanmaya başladığı tarih olarak alınması daha doğru olur.
YILLARA YAYGIN İNŞAAT VE ONARMA İŞLERİNDE ÖZELLİKLİ DURUMLAR
GİDER KISITLAMASI UYGULANMASI
Enflasyon muhasebesi uygulamasına bağlı olarak yürürlülükten kaldırılmıştır.
G.v.k. 42. maddesi hükmüne göre yıllara yaygın inşaat ve onarma işlerinde kar ve zarar işin bittiği yıl kesin olarak tespit edilmekte ve tamamı o yılın geliri sayılarak kabul edilerek vergilendirmektedir. Finansman giderlerinin işin kesin kar zararının yapıldığı yıl kazancının hesaplanmasında gider veya maliyet unsuru olarak dikkate alınması gerektiğinden gider kısıtlamasına ilişkin uygulamada aynı dönemde yapılacaktır. Bununla birlikte, indirilemeyecek finansman gideri tutarı işin devamı süresince yapılan finansman gideri tutarı işin devamı süresince yapılan finansman giderleri toplamına işin bittiği yıla ilişkin indirim oranı uygulanmak suretiyle değil, her yıl yapılan finansman giderleri tutarına o yıla ilişkin indirim oranı uygulanmak suretiyle hesaplanacaktır.
İŞİN ZAMANINDA BİTİRİLMEMESİ NEDENİYLE ÖDENEN GECİKME CEZASI
1-Sözleşmelerde işin zamanında bitirilememesi veya bağımsız bölümüm zamanında teslim edilememesi durumunda Müteahhit firmanın gecikilen gün başına belli bir gecikme cezası ödemesi öngörülür. Bu gecikme cezaları GVK nun 40/3 (GVK Madde 3 Metni :İşle ilgili olmak şartiyle mukavelenameye veya ilama veya kanun emrine istinaden ödenen zarar, ziyan ve tazminatlar) üncü maddesinin işle ilgili olmak koşuluyla sözleşme veya ilama veya kanun emrine dayanılarak ödenen zarar, ziyan ve tazminatların gider olarak indirileceği hükmü uyarınca gider olarak indirilir. Gecikme cezasının adının ceza olması indirilmesini engellemez.(her ne kadar GVK 41/5 inci maddesinde Her türlü para cezaları ve vergi cezaları teşebbüs sahibinin suçlarından doğan tazminatlar gider olarak indirilemeyeceği hükme bağlanmış olsa da iç parantezde sözleşmelerde ceza ceza şartı olarak depriş edilen tazminatların cezai mahiyette tazminat sayılmayacağı belirtilmiş, ödemenin adından çok niteliğinin önemli olduğu vurgulanarak uygulamalardaki yanlış yorum ve aksaklıkların önüne geçilmiştir.
Diğer Bir husus ; Ödenen gecikme cezaları bir teslim veya hizmet karşılığı değildir. KDV yasasını 1/1 maddesi hükmünde de teslim ve hizmetler sayılmıştır. ( KDV Kanunu 1/1 : Ticari,Sınai ,Zirai ve serbest meslek faaliyetleri çerçevesinde yapılan teslim ve hizmetler Katma değer vergisine tabi tutulmuştur denilmektedir) bu nedenle işin zamanında bitirilememesi veya teslim edilememesi dolayısı ile ödenen gecikme cezaları bir tazminat olup, teslim veya hizmet karşılığı değildir. Bu yüzden ödenen gecikme cezaları KDV konusuna girmez..
SÜRELERİNDE ÖDENMEYEN SSK PRİMLERİ
Ödenmeyen SSK primlerin gelir ve kurumlar vergisinin matrahının tespitinde indirilemeyeceği hükme bağlanmıştır. Bitmeyen yıllara yaygın inşaat işlerinde SSK primlerinin İşlerinin maliyetine girdiğinden, maliyete giren ödenmemiş SSK primleri işin bittiği yılın sonuna dek ödenir ise indirilebilir duruma geleceğinden kanunen kabul edilmeyen gider olarak yapılan kayıt düzeltilir.
SSK PRİMLERİ İÇİN ÖDENEN GECİKME ZAMMI VERGİ MATRAHININ TESPİTİNDE İNDİRİLEMEZ
Süresi içinde ödenmeyen SSK primleri için ödenen gecikme zammı da gider olarak indirilmez.
KUR FARKI
Madde 0262: Maliyet bedeli
Maliyet bedeli, iktisadi bir kıymetin iktisap edilmesi veyahut değerinin artırılması münasebetiyle yapılan ödemelerle bunlara müteferrik bilumum giderlerin toplamını ifade eder denilmektedir bu nedenler;
Kur farkının esas olarak tabi tutulacakları işlem, bağlı olarak doğdukları olayların tabi tutuldukları işlemdir. Eğer bağlı olarak tutuldukları işlem kar/zarar (sonuç hesaplarına yansıdı ise kur farkı da Kar/zarar hesaplarına yansıyacaktır, bağlı oldukları olay kar/zarar hesaplarına yansımadı ise kur farkları da kar/zarar hesaplarına yansımayacak, bağlı oldukları olaya ait hesaplar la ilişkilendirilecektir.
( Diğer dikkat edilmesi gereken bir husus: Yukarıda belirtilen açıklamadan da anlaşılacağı kur farkının kar/zarar hesaplarına ne zaman yansıması gerektiği açıklanmıştır, burdan şu sonuç çıkarılmamalıdır. Tahsili yapılan bir hakedeşin banka vb kaynaklarla değerlenmesinde elde edilen kazançlar (Kur farkı, faiz vb gelirler) yukarıda belirtildiği gibi değerlendirilmeyecek elde edinildiği dönemde sonuç hesaplarına yansıyacaktır.
TAHSİL EDİLEMEYEN HAKEDİŞLERİN DURUMU
Ticari kazancın saptanmasında tahakkuk esası geçerli olduğundan hak ediş raporunun ve faturanın düzenlenip hakediş tutarının kabul edilmiş olmasıyla hâsılat tahakkuk etmiş olmaktadır. Ticaret hukuku açısında alacağın doğmuş olması, vergi hukuku açısından da hâsılatın doğduğunu gösterir. Düzenlenen fatura bedelinin tahsil edilememiş olması onun bir gelir olarak tahakkuk etmediğini göstermez. Bunun karşılığında tahsil edilememesi durumda, V.U.K.’nun alacağının amortismanına ilişkin hükümlere göre gerekli koşulların sağlanmasıyla ya şüpheli alacak karşılığı ayrılmak yada değersiz alacak yazmak suretiyle gelirden indirilir.
YILLARA YAYGIN İNŞAAT VE ONARMA İŞİ YAPANLARDA BİTEN İŞİN BULUNMADIĞI YILLARDA GELİRİN BEYANI
Yıllara yaygın inşaat ve onarma işi yapan gerek gerçek kişiler gerekse kurumlar vergisi yükümlüleri, başka işlerden doğan kar yada zararları bulunmasa ve biten yıllara yaygın inşaat ve onarma işleri bulunmasa dahi yıllık beyanname vermek zorundadırlar.
VERGİ KESİNTİSİ
Genel olarak; Yıllara yaygın inşaat ve onarma işlerinde kar veya zararın bittiği yıl tespit edileceği ve o yılın geliri sayılarak beyan edileceği için olay yalın hali ile bırakılırsa iki önemli sonuç doğurur;
- Büyük bir yükümlü grubundan uzun yıllar vergi alamama
- Yükümlülerin çok büyük tutarda vergiyi işin bitimde ödemeleri durumda girecekleri nakit sıkıntısı
Bu özel durumun gereği olarak, yıllık vergileme yapılamamasının telafisi amacıyla, işin sürdüğü yıllar boyunca, bu işleri yapanlara, avans olarak yapılanlar da dahil olmak üzere nakden veya hesaben ödenen istihkak bedelleri üzerinden vergi kesintisi yapılması esası benimsenmiştir. Kesinti yoluyla yapılan bu vergiler ise işin bitimi ile beyan edilen gelir üzerinden hesaplanan vergiden mahsup edilecek, kesilen vergiler hesaplanan vergilerden fazla ise aradaki fark şartlarla iade edilecektir.
VERGİ KESİNTİSİ YAPMAK ZORUNDA OLANLAR
-Kamu idare müesseseleri
-iktisadi kamu kuruluşları
-sair kurumlar
-ticaret şirketleri
-dernekler
-vakıflar
-Dernek ve Vakıflara ait iktisadi işletmeleri
-Kooperatifler
-Yatırım Fonu yönetenler
-Gerçek gelirini beyan etmeye mecbur olan ticaret ve serbest meslek erbabı
-Zirai kazançlarını bilanço ve zirai işletme hesabı esasına göre tespit eden çiftçiler
VERGİ KESİNTİSİ YAPILMAK ZORUNDA OLAN ÖDEMELER
Avans olarak, Nakden veya hesaben yapılması sırasında hak sahiplerinin gelirleri üzerinden ödenecek vergilene mahsuben vergi kesintisi yapılması zorunludur.
VERGİ KESİNTİLERİNDE ÖZELLİKLİ DURUMLAR
Sözleşmesine Göre yıllara yaygın Olmayan İşin Sonradan Yıllara yaygın olması
Yıllara yaygın olmayan yani başladığı yıl içinde biten inşaat ve onarma işlerinin hakedişlerinden vergi kesilmez. İşin yıllara yaygın olduğunun sözleşme yapılırken Belli olması durumda baştan itibaren bütün hakedişelerde vergi kesilir. İşin yıl içinde bitmesi öngörülemesine karşın iş değişiklik nedeniyle yıl içinde bitmeyip yıllara yaygın duruma gelebilir. Bu durumda doğal olarak vergi kesintisi kapsamına girer. Maliye Bakanlığı işin yıllara yaygın inşaat durumuna geldiği yılı izleyen yılın başından itibaren vergi kesintisi yapması gerektiği şeklinde uygulamaya yön vermiştir. Daha önce tevkifatsız ödenmiş istihkaklar nedeniyle ayrıca tevkifat yapılmasına gerek bulunmamaktadır.
Kur farklarının Vergi kesintisine Tabi olup olmadığı
Avans ödemelerinde, ödeme sırasında yapılması gereken vergi kesintisi ödeme tarihteki kura göre ödemenin TL tutarı üzerinden hesaplanarak yapılmaktadır. Alınan avansın katlanacağı kur farkı onun yapmış olduğu işin maliyetinin bir parçası daha doğrusu aldığı hak edişten düşülmesi gereken bir tutardır. Yıllara yaygın inşaat onarım işlerinde vergileme nihai olarak işin bittiği yılda yapıldığına ve stopaj vergilemenin işin bitimine ertelenmesi telefai eden bir peşin vergileme olduğuna göre, işin bitinde vergilemenin hangi kazanç üzerinden yapılacağı önemlidir. Vergileme safi kazanç üzerinden yapılacaktır. Safi kazancın tespitinde de kur farkları hâsılatı, dolayısıyla kazancı azaltacağına göre kur farkları dolayısıyla bir kazanç doğmamış olacaktır. Bu açıdan bakıldığında kur farklarının vergi kesintisine tabi tutulmasının dayanağı da bulunmamaktadır. İşin bitim tarihinde yapılacak kalan ödeme tutarı üzerinden de aynı esaslara göre tevkifat yapılacaktır.
KESİLEN VERGİLERİN MAHSUP VE İADESİ
Yıllık beyannamede gösterilen gelire dahil kazanç ve iratlardan bu kanuna göre kesilmiş bulunan vergiler, beyanname üzerinden hesaplanan Gelir Vergisinden Mahsup edilir. Mahsubu yapılan miktar Gelir vergisinden fazla olduğu taktirde arasındaki fark vergi dairesince mükellefe bildirilir ve mükellefin tebliğ tarihinden itibaren bir yıl içinde müracaatı üzerine kendisine red ve iade olunur.
G.V.K’nun 121. maddesi hükmüne göre, kesinti yoluyla ödenen bir vergilerin beyanname üzerinden hesaplanan bir vergiye mahsup edilebilmesi için, üzerinden kesildiği gelirin beyannamede gösterilmiş olması gerekir. Beyanname yer almayan gelirler üzerinden kesilen vergilerin beyannamede hesaplanan vergiden mahsup edilmesi mümkün değildir. Beyannamede gösterilen gelirin beyannamenin ait olduğu dönemin geliri olması gerekir.
İADEDE USUL
İadenin mükellef tarafından talep edilmesi halinde, gelirler genel müdürlüğünce belirlenen miktarın iadesinden arta kalan tutarın inceleme raporu beklenmeksizin, bankalara yapılan ödemelerden kesilen vergilerde ise bu vergilerin ilgili saymanlığa yatırıldığına ilişkin belge aranmaksızın süresiz ve şartsız banka teminat mektubu karşılığında iade edileceği belirtilmiştir. Ayrıca Gelirler genel müdürlüğüne Sermayelerinin %51’i veya daha fazlası kamuya ait olan kuruluşlarda yapılacak iadelerde teminat, Bankalarca yapılan ödemelerden Kesilen vergilerin iadesinde bu vergilerin saymanlığa yatırıldığına ilişkin belge aranmadan iade yaptırmaya yetki verilmiştir.
*** Bu yazıyı sayfa sonundaki "İndir" butonundan indirebilirsiniz.
|
